Algemeen

Voor sommige kinderen en jongeren volstaat het aanbod van het gewoon onderwijs niet om een antwoord te geven op de noden die ze hebben. In sommige gevallen kan geïntegreerd onderwijs (GON) of inclusief onderwijs (ION) een antwoord geven. Voor andere leerlingen bestaat de mogelijkheid om over te stappen naar buitengewoon onderwijs.

Het buitengewoon basisonderwijs is er voor kinderen met verschillende vormen van beperkingen en problemen en staat open voor kinderen van een leeftijd van 2,5 tot 21 jaar (uitzonderlijk ook ouder). In het buitengewoon onderwijs kunnen de leerlingen een leerprogramma volgen dat op hun maat gemaakt is, rekening houdend met hun mogelijkheden. Ze krijgen ook specifieke begeleiding waar nodig (bv. hulp van een logopedist of kinesist).
Het doel van het buitengewoon onderwijs is om een mogelijke terugkeer naar het gewoon onderwijs mogelijk te maken of, als dat niet lukt, om de integratie in de maatschappij en de arbeidswereld zo vlot mogelijk te laten verlopen.

Types

Het buitengewoon onderwijs is opgedeeld in types naargelang het soort beperking. Er zit geen rangorde in die indeling: het ene type is niet “beter� dan het andere, maar heeft gewoon een andere doelgroep. Het CLB is het best geplaatst om samen met leerling en ouders op zoek te gaan naar het type onderwijs dat best geschikt is.
De types zoals ze nu bestaan, zijn een stuk verouderd en niet meer aangepast aan de situatie vandaag. Een nieuw kader is in de maak om de problemen die er zijn beter op te vangen. Zo is er bijvoorbeeld op dit moment geen apart type onderwijs voor kinderen met een autismespectrumstoornis (ASS), in het nieuwe kader is daar ruimte voor.

Opleidingsvormen in het secundair onderwijs

Naast de opdeling in types, zijn er in het buitengewoon secundair onderwijs ook 4 opleidingsvormen met elk hun eigen aanpak en doelstellingen. De opleidingsvormen zijn telkens geschikt voor leerlingen van verschillende types.

1. Sociale aanpassing (types 2, 3, 4, 6 en 7)
   De nadruk ligt op sociale vorming bv. om in een dagcentrum te kunnen verblijven.
2. Sociale aanpassing en arbeidsgeschiktmaking (types 2, 3, 4, 6 en 7)
   Het doel van deze opleidingsvorm is om een algemene en sociale vorming te combineren met een arbeidstraining. De leerlingen kunnen daarna terecht in een beschermde werkplaats.
3. Beroepsonderwijs (types 1, 3, 4, 6 en 7)
   Deze opleidingsvorm wil d.m.v. een sociale en beroepsvorming de leerling in staat stellen te functioneren in een gewone leef- en werkomgeving.
4. Algemeen, beroeps-, kunst- en technisch onderwijs (types 3, 4, 5, 6 en 7)
   Deze opleidingsvorm omvat verschillende studierichting waarna de leerling verder kan studeren in het hoger onderwijs of op de arbeidsmarkt terecht kan.

De overstap

Overstappen naar GON-begeleiding of buitengewoon onderwijs brengt wat papierwerk met zich mee. Er is een attest buitengewoon onderwijs nodig en een protocol ter verantwoording waarin vermeld staat welke problemen er zijn en welke ondersteuning nodig is. Het CLB (of een andere bevoegde instantie) maakt na onderzoek deze documenten op. In sommige gevallen verwijst het CLB door naar een gespecialiseerde arts voor verder onderzoek. Bijvoorbeeld naar een oogarts als er sprake is van een verwijzing naar het type onderwijs aangepast voor leerlingen met een visuele beperking.

Het attest
Het attest geeft aan welk type onderwijs het best geschikt is en het verzekert ook het recht om te kunnen inschrijven in het buitengewoon onderwijs. Wie een attest heeft kan naar het buitengewoon onderwijs, maar is daar niet toe verplicht. 

Protocol ter verantwoording
In het 'protocol ter verantwoording' staan de resultaten van het onderzoek van het CLB. Dit document blijft in het CLB-dossier tot de inschrijving in het buitengewoon onderwijs. Pas dan kan de nieuwe school het protocol opvragen.

>>>  Meer info op de website van onderwijs.