Laatste update: 18/03/2014

Een kijk op... handelingsgericht werken

De zeven uitgangspunten vormen de essentie van handelingsgericht werken.
  1. onderwijsbehoeften centraal
  2. wisselwerking leerling - omgeving
  3. de leerkracht doet er toe
  4. het positieve hanteren
  5. doelgericht werken
  6. constructief samenwerken
  7. systematiek
De onderwijsbehoeften van het kind staan centraal
Wat heeft de leerling didactisch en pedagogisch nodig om zijn doel te bereiken. Informatie hierover haal je uit de kennis die je hebt, opzoekingswerk die je indien nodig verricht, informatie van leerkrachten, ouders en de leerling zelf, informatie uit situaties waarin het wel lukt...
 
Wisselwerking tussen leerling en zijn omgeving
Het gaat om 'dit kind uit deze klas of groep met deze leerkracht in deze school en met zijn ouders'. Elke betrokkene in de situatie wordt van meet af bij het proces betrokkenen en kunnen hierbij verscheidene rollen vervullen. Zo zijn ouders cliënt, maar ook ervaringsdeskundige en soms mede-observator of mede-onderzoeker... Dit geldt ook voor de leerkracht en de leerling.
HGW vertaalt kindkenmerken steeds in interactionele termen, in onderwijsbehoeften: dit kind heeft een leraar, een methode, een klasomgeving nodig dat...
Een CLB dat handelingsgericht werkt, betrekt de leraar (schoolteam) en ouders ook bij de voorbereiding van het advies, de indicatiestelling: de leerling heeft dit en dat nodig, wat kunnen jullier daarvan bieden?
 
De leerkracht doet er toe!
Vanuit de onderwijs- en ondersteuningsbehoeften van de leerling, bekijkt het CLB ook de ondersteuningsbehoeften van de leerkracht. Elke leerkracht heeft zijn specifieke talenten, kennis en inzichten. Wat heeft de leerkracht nodig om te kunnen inspelen op de specifieke behoeften van de leerling. Verandert de leerkracht, dan verandert ook de leerling... Goede interventies richten zich op het verbeteren van de situatie. Positieve feedback voor de leerling, verandert het zelfbeeld van die leerling.
 
Het positieve hanteren
Positieve kenmerken zijn van het grootste belang bij diagnostiek, advisering en begeleiding. Situaties, ook al zijn het uitzonderingen, waarin het aangemelde probleem niet voor komt, vormen het aanknopingspunt voor het handelen... Het benadrukken van 'het positieve' verhoogt het competentiegevoel en de motivatie van de betrokkenen.
 
Doelgericht werken
Handelingsgericht werken vertrekt van een nood, een zorg, een klacht, een vraag. Het doel is hierop een werkbaar, realiseerbaar antwoord te vinden. Onderzoek gebeurt niet om te weten, maar om te adviseren of hulp te verlenen. Informatie moet relevant zijn en wordt doelgericht verzameld op basis van de 'als - dan'-redenering. Deze redenering stuurt de voortgang van onderzoek en begeleiding in de richting van het doel.Constructief samenwerkenHandelingsgericht werken gebeurt in open communicatie met alle betrokkenen. De leerkracht als onderwijsdeskundige, de ouders en de leerling als ervaringsdeskundigen. Elke vorm van deskundigheid en de informatie van alle betrokkenen is van belang om mee te nemen doorheen het proces. Hierbij kunnen alle betrokkenen meerdere rollen opnemen. Soms zijn ouders, de leerling mede-onderzoekers, dan weer informanten...  Samen met het kind een werkplan opmaken dat de leerling in staat stelt om zijn vorderingen mee op te volgen. Dit samenwerken en samen praten maakt het proces en de besluitvorming transparant.
 
Systematiek
Stap voor stap werken vermindert de kans op het maken van 'fouten' tijdens het besluitvormingsproces. Onderzoek en ook begeleiding verlopen volgens een welbepaalde systematiek. Procedures zoals we ze kennen bij consultatieve leerlingenbegeleiding, het leertheoretisch model, oplossingsgericht werken, medische standaarden... zijn systematische werkwijzen die de besluitvorming transparant maken.
 
In het HGD-traject worden vijf fasen beschreven:
  1. intake: verzamelen van informatie en samenwerking starten
  2. strategie: keuze van het diagnostisch traject
  3. onderzoek: toetsen van hypotheses
  4. indicering: (het antwoord op) de hulpvraag wordt vertaald naar leerkrachtengedrag: wat heeft deze leerling nodig?
  5. advies: keuze en uitvoering van haalbare en gezamenlijk gedragen acties
Afhankelijk van de problematiek en de beschikbare informatie kunnen fasen kortdurend zijn of zelfs overgeslagen worden.
 
De systematiek,
het traject is van bij het begin voorwerp van gesprek. Dit biedt iedere betrokkene de kans om inzicht te verwerven in de manier van werken. Het is duidelijk wanneer en waarom bepaalde interventies wel of niet gebeuren. zo hebben alle betrokkenen maximaal de kans om argumenten voor onderzoek of advies te begrijpen, aan te vullen of mee te inspireren. De besluitvorming is transparant!
 
De strategie,
nodig om dat doel te bereiken, wordt bij complexe casussen best besproken in een multidisciplinair overleg. 'Mono-disciplinaire strategieën' met een 'multidisciplinaire bril op' zijn bij eenvoudige hulpvragen echter niet uitgesloten zolang de zeven uitgangspunten nageleefd worden.